Czy agencja rekrutacyjna pobiera opłaty od kandydata? Kto naprawdę płaci za rekrutację

Uczciwa agencja zatrudnienia nie pobiera pieniędzy od kandydata. Za rekrutację płaci firma, która zleca obsadzenie stanowiska, a osoba poszukująca pracy korzysta z usługi bezpłatnie. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zakazują pobierania od osób poszukujących pracy opłat za pośrednictwo. Jeśli ktoś żąda od Ciebie przelewu „na zatwierdzenie aplikacji”, „na szkolenie obowiązkowe” albo „na rezerwację stanowiska”, możesz zakładać, że masz do czynienia z oszustem.

Piszemy to wprost, bo pytanie „ile kosztuje agencja dla kandydata” wraca do nas regularnie, a oszuści na nim żerują. W tym tekście wyjaśniamy, jak wygląda prawidłowy model rozliczeń, czym różni się usługa płatna od oszustwa, jakie żądania powinny Cię zaalarmować i co zrobić, gdy w taką sytuację wpadniesz.

Kto płaci za rekrutację

Model jest prosty: agencja pracuje dla firmy, która potrzebuje pracownika, i to ona ponosi koszt. Wynagrodzenie agencji ma najczęściej jedną z trzech form:

• procent rocznego wynagrodzenia brutto zatrudnionej osoby, płatny po przyjęciu oferty (rekrutacja stała),
• opłata etapowa przy poszukiwaniach prowadzonych na wyłączność, zwłaszcza na najwyższych stanowiskach (executive search),
• stawka dzienna z marżą przy współpracy z menedżerem interim.

W żadnym z tych modeli kandydat nie jest stroną rozliczenia. Zasady w naszej firmie opisujemy na stronie cennik rekrutacji, a w poradniku ile kosztuje rekrutacja dyrektora wyjaśniamy, jak firmy porównują oferty agencji. Dla kandydata wniosek jest jeden: skoro agencja ma klienta, który za nią płaci, nie ma powodu, aby pobierała pieniądze od Ciebie.

Co mówi prawo

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy reguluje działalność agencji zatrudnienia. Wymaga wpisu do rejestru (KRAZ), a w odniesieniu do osób poszukujących pracy przewiduje zasadę, że agencja nie pobiera od nich opłat za usługi pośrednictwa pracy. To gwarancja ochrony strony słabszej, bo kandydat bywa w trudnej sytuacji i łatwo go nakłonić do zapłaty za obietnicę pracy.

Szczegóły dotyczące rejestru opisujemy w artykule jak sprawdzić agencję zatrudnienia w KRAZ.

Usługi płatne a oszustwo: gdzie jest granica

Nie każda płatna usługa związana z karierą jest oszustwem. Na rynku działają podmioty oferujące za opłatą:

• przygotowanie lub korektę CV i listu motywacyjnego,
• coaching kariery i doradztwo zawodowe,
• szkolenia i kursy,
• outplacement, czyli wsparcie dla osób zwalnianych, które zwykle opłaca pracodawca.

Te usługi są legalne, jeśli są świadczone odrębnie, a ich cena jest jasna, bez obietnic zatrudnienia i bez uzależniania od nich rekrutacji. Granica przebiega tam, gdzie opłata staje się warunkiem „przejścia dalej”: ktoś żąda zapłaty za szkolenie, po którym „na pewno dostaniesz pracę”, za „weryfikację” dokumentów, za „zatwierdzenie” aplikacji albo za „gwarancję stanowiska”. Wtedy nie kupujesz usługi, tylko płacisz oszustowi.

W Integratalent wszystko, co dotyczy przygotowania kandydata do procesu, jest bezpłatne: ocena CV, przygotowanie do rozmów i pomoc w negocjacji w ramach prowadzonych przez nas rekrutacji. Nie wystawiamy kandydatom faktur. Więcej o tym piszemy w opisie doradztwa kariery.

Scenariusze, w których pada prośba o pieniądze

Poniższe schematy należą do najczęściej opisywanych oszustw rekrutacyjnych. Jeśli rozpoznajesz któryś, przerwij kontakt:

1. „Opłata rekrutacyjna” lub „opłata za rezerwację miejsca”. Rzekomy rekruter prosi o kilkadziesiąt lub kilkaset złotych, aby „przesunąć Cię na początek kolejki”.
2. Obowiązkowe szkolenie, badania lub ubezpieczenie przed pracą. Pracodawca ponosi koszty badań lekarskich i szkoleń niezbędnych do pracy. Żądanie przelewu od kandydata jest ostrzeżeniem.
3. Zakup sprzętu lub oprogramowania. Oferta pracy zdalnej, w której musisz kupić laptop lub licencję „którą zwróci pracodawca”, to klasyka oszustw.
4. Przelew „weryfikacyjny”. Prośba o przelew symboliczny albo o dane do logowania do banku „dla potwierdzenia tożsamości”.
5. Przekazanie skanu dowodu osobistego lub numeru PESEL na etapie CV. To nie jest opłata, ale umożliwia wyłudzenie kredytu lub zakupów na Twoje dane.
6. Rzekomy „pracodawca” przesyła czek lub przelew i prosi o przekazanie części kwoty dalej. Uczestniczysz wtedy w praniu pieniędzy.

Typowe sygnały i krok po kroku zachowanie w takich sytuacjach opisujemy w artykule fałszywe oferty pracy.

Jak wygląda uczciwy proces z perspektywy kandydata

Dobra agencja prowadzi kandydata przez kilka przewidywalnych kroków:

1. Rozmowa o Twojej ścieżce i oczekiwaniach.
2. Propozycje stanowisk, o których informuje Cię, zanim przekaże CV klientowi.
3. Spotkania z firmą, w których agencja pomaga w organizacji i przygotowaniu.
4. Negocjacja oferty, w której konsultant reaguje na kontroferty i pilnuje terminów.
5. Wsparcie w okresie wypowiedzenia i pierwszych tygodniach.

W żadnym z tych kroków nie ma miejsca na Twój przelew. Kandydat nie dostaje faktury ani nie podpisuje umowy o pośrednictwo, w której zobowiązuje się do opłat. Jeśli w dokumentach widzisz zapis o karach, opłatach lub zwrocie kosztów za rezygnację z oferty, zatrzymaj się: to sygnał ostrzegawczy.

Co zrobić, gdy ktoś żąda pieniędzy

1. Nie płać i nie przesyłaj dokumentów. Nawet niewielka kwota potwierdza oszustowi, że jesteś potencjalną ofiarą.
2. Przerwij kontakt albo odpowiedz krótko, że zgłaszasz sprawę odpowiednim organom.
3. Zachowaj dowody: wiadomości, zrzuty ekranu, numery rachunków, adresy e-mail i strony.
4. Sprawdź agencję w rejestrze KRAZ i KRS według wskazówek z naszego poradnika.
5. Zgłoś sprawę na policję oraz do CERT Polska (incydent.cert.pl), który przyjmuje zgłoszenia o oszustwach internetowych.
6. Poinformuj bank, jeśli przekazałeś pieniądze lub dane dostępowe.
7. Zgłoś nadużycie firmie, pod której nazwą działał oszust. W naszym przypadku adres to [email protected].

Pytania, które warto zadać agencji

Zanim przekażesz CV, zapytaj o to samo, co przy każdej współpracy:

• Jaka jest pełna nazwa podmiotu i numer wpisu do KRAZ?
• Kto za rekrutację płaci i w jakim modelu?
• Czy poniosę jakiekolwiek koszty? Odpowiedź musi brzmieć „nie”.
• Czy możecie przesłać pisemny opis roli i potwierdzić, że klient wie o mojej kandydaturze?
• Kto jest administratorem moich danych i jak je przetwarzacie?

W razie wątpliwości przeczytaj też poradnik o rozmowie z headhunterem, w którym opisujemy, jak rozmawiać z konsultantem, aby rozmowa była bezpieczna.

Nasza zasada

Napisaliśmy ją na każdej stronie, bo jest podstawą naszego modelu: kandydat nie płaci nigdy. Dotyczy to pośrednictwa, doradztwa, oceny CV, przygotowania do rozmów i wsparcia w negocjacjach. Wszystkie koszty ponoszą firmy zlecające rekrutację. Jeśli ktoś podający się za Integratalent żąda od Ciebie pieniędzy, danych bankowych albo skanów dokumentów, nie działa w naszym imieniu. Szukasz uczciwie prowadzonych procesów? Zobacz oferty pracy i stronę dla kandydatów.

Najczęstsze pytania

Ktoś, kto podaje się za Integratalent, prosi Cię o pieniądze lub dane z dokumentów? Nie odpowiadaj i zgłoś to na [email protected]. Nasze zasady wobec kandydatów opisaliśmy na stronie dla kandydatów: kandydat nie płaci nigdy.